How to Build a Dividend Portfolio लाभांश पोर्टफोलिओ कसा तयार करावा?

How to Build a Dividend Portfolio

Feature image courtesy for this blog post: Image by Gerd Altmann from Pixabay

Portfolio हा शब्द वाचकांना परिचयाचा असेलच. गुंतवणुकीला सुरुवात करणाऱ्या वाचकांनी पोर्टफोलिओ म्हणजे काय हे वाचण्यासाठी Share market portfolio meaning in marathi हा लेख वाचावा.

थोडक्यात गुंतवणुकीच्या सगळ्या साधनांच्या संग्रहाला पोर्टफोलिओ असे म्हणतात. फक्त शेअर बाजाराच्या भाषेत सांगायचे झाल्यास कुणी खरेदी केलेले वेगवेगळे शेअर्स, म्युच्युअल फंड इत्यादींना पोर्टफोलिओ म्हणता येईल.

How to build a dividend portfolio

What is a Dividend Portfolio? लाभांश पोर्टफोलिओ म्हणजे काय ?

ज्ञान ही शक्ती आहे हे वाक्य आपण ऐकले असेलच. हे Investing मध्ये सुद्धा खरेच आहे. पण इथे ज्ञान ही संभाव्य शक्ती आहे असे जर म्हटले तर वावगे होणार नाही. जेव्हा आपण आपले ज्ञान वापरून गुंतवणूक पोर्टफोलिओ Investment portfolio बनवू तेव्हा असा गुंतवणूक पोर्टफोलिओ आपल्याला फायदा देऊन जाईल अशी अपेक्षा आपण करू शकतो.

पोर्टफोलिओ बनवतांना आपण त्यात वेगवेगळ्या रणनीतीचा वापर करतो हे Share market portfolio meaning in marathi ह्या लेखात लिहिलेले आहेच. पण चहुबाजुंनी घसरत्या बाजारात ह्यातील बरेच शेअर्स काही काळासाठी जेमतेम प्रदर्शन दाखवतात. त्या काळात Growth, Return वगैरे विषय बाजूला राहतात.

Dividend Portfolio हा माझा एक आवडता विषय आहे. ह्यात अवास्तव लाभाची अपेक्षा न करता काही हिस्सा स्थिर शेअर्समध्ये गुंतवणूक केल्या जातो. असे शेअर्स घसरत्या बाजारात अजून आकर्षक बनतात. चांगला Dividend Portfolio आपल्या बाजूने काम करतो आणि आपण स्वतः काम करत नसतांना देखील आपल्यासाठी काम करतो. Passive income चे महत्व ओळखणाऱ्या वाचकांना ह्याबद्दल वेगळे सांगायला नको.

How to build a dividend portfolio हा लेख Dividend portfolio ह्या विषयावर केंद्रित आहे आणि ह्यात एक चांगला Dividend portfolio बनवण्यासाठी काय काय गोष्टी समजणे जरुरी आहे ह्या माहितीचा समावेश आहे.

How to build a dividend portfolio

How to build a dividend portfolio

What is dividend? लाभांश म्हणजे काय?

कंपनीच्या कमाईतून एक हिस्सा नियमित अंतराने Shareholders ना वाटप करणे म्हणजे Dividend -लाभांश- देणे होय. अर्थात त्यासाठी कंपनीची कमाई सातत्यपूर्ण -Consistent earnings- असली पाहिजे. आपण निवडलेल्या कंपनीचे प्रदर्शन कसे आहे ह्यावरून Dividend -लाभांश- हा तिमाही, सहामाही किंवा वार्षिक स्वरूपाचा असू शकतो.

What is Dividend Yield ? Dividend Yield म्हणजे काय?

एखाद्या शेअरने फक्त जास्त Dividend दिला म्हणून तो घ्यावा एवढेच महत्वाचे नाही, त्या शेअरची किंमत किती व त्याने किती Dividend दिला ह्या दोन्ही गोष्टी इथे विचारात घेतल्या पाहिजेत. ह्यालाच Dividend Yield असे म्हणतात.

एका १०० रुपये किंमत असलेल्या शेअरने ५ रुपये Dividend दिला व दुसऱ्या २०० रुपये किंमत असलेल्या शेअरने १० रुपये Dividend दिला तर दोन्ही शेअरचे Dividend yield हे ५ % आहे [(५/१००) X १००] किंवा [(१०/२००) X १००]. शेअरच्या किमती ह्या वर्षभर बदलत असल्याने Dividend yield हे आपल्याला बदलते दिसते. घसरत्या बाजारात असे शेअर घेतल्यास Dividend Yield जास्त मिळते

How to build a dividend portfolio

High Dividend Yield is good? -उच्च लाभांश उत्पन्न- ही सर्वोत्तम निवड आहे का?

इथे high dividend yield ही एक आकर्षक गोष्ट वाटणे साहजिक आहे. जास्त Dividend दिला की Dividend yield वाढते किंवा शेअरची किंमत कमी झाल्यास सुद्धा हे Dividend yield वाढलेले दिसते.

जर किंमत खूप कमी झाली तर हे Dividend yield अजूनच वाढते. पण अशा वेळेस पुढील जाहीर होणारा Dividend हा कमी केल्या जाऊ शकतो किंवा कंपनीच्या कमाईत घट झाली तर एखाद्या वर्षी (किंवा तिमाही, सहामाही साठी) असा Dividend जाहीर न करणे शक्य आहे. हे त्या त्या वेळेच्या परिस्थितीनुसार आणि कंपनीच्या धोरणांनुसार ठरते.

How to build a dividend portfolio

Benefits of Dividend Portfolio? लाभांश पोर्टफोलिओचे फायदे

Dividend Portfolio गुंतवणूकदाराला एक नियमित Cash Flow तर देतातच शिवाय Capital Appreciation चा सुद्धा लाभ देण्यात सक्षम असतात.

Cash Flow म्हणजे काय? हे वाचण्यासाठी My Favorite Book Essay in Marathi- Cash Flow Quadrant हा लेख वाचावा.

How to build a good Dividend Portfolio? चांगला लाभांश पोर्टफोलिओ कसा तयार करावा ?

गुंतवणुकीतील इतर साधनांत प्रचलित असलेल्या भिन्न मतांसारखेच, Dividend Portfolio कसा बनवावा? ह्यासाठी देखील अनेक वेगवेगळे मते असू शकतील.

ह्या लेखात How to build a good dividend portfolio ह्यासाठी काही सर्वसाधारण मार्गदर्शक तत्वे मांडलेली आहेत. कुशल गुंतवणूकदारांची ह्या संदर्भांत आपली वैयक्तिक मते असू शकतील.

How to build a dividend portfolio

Buy Individual Stocks And/Or Buy Mutual funds/ETF शेअर्स किंवा म्युच्युअल फंड किंवा दोन्हींमध्ये गुंतवणूक करा

ह्यासाठी गुंतवणूकदार सातत्यपूर्ण कामगिरी दाखवणारे शेअर्स विकत घेऊ शकतो किंवा चांगली Dividend History असलेले स्थिरावलेले म्युच्युअल फंडस् निवडता येतील.

शेअर्स निवडताना पूर्व अभ्यास असणे आवश्यक ठरते. चांगले शेअर कसे निवडावे हा एक लांब आणि स्वातंत्र्य विषय आहे. म्युच्युअल फंडस् Units घेतल्याने आपण तज्ज्ञ फंड मॅनेजरच्या कौशल्याचा फायदा करून घेऊ शकतो.

Select Stocks/Mutual Funds With Consistent Track Record सातत्यपूर्ण कामगिरी असलेले शेअर्स किंवा म्युच्युअल फंड निवडा

Dividend Portfolio बनवतांना सातत्यपूर्ण कामगिरी असलेले शेअर्स किंवा म्युच्युअल फंड निवडणे योग्य ठरते. इथे Dividend Yield, Payout Ratio, Dividend History वगैरे बाबी तपासता येतील. ह्यासाठी अधिक आकडेवारी आपण Moneycontrol किंवा screener ह्यासारख्या financial websites वर पाहू शकतो.

How to build a dividend portfolio

Diversify investments गुंतवणुकीत विविधता ठेवा

आपला Dividend Portfolio बनवतांना गुंतवणुकीत विविधता असणे चांगली गोष्ट आहे. सगळी गुंतवणूक एक किंवा दोन शेअर्समध्ये किंवा सेक्टरमध्ये केंद्रित केल्याने पोर्टफोलिओ मध्ये जोखीम वाढू शकते.

म्युच्युअल फंड आणि ईटीएफ मधील गुंतवणूक ही आपोआपच वैविध्य प्रदान करते तरीही वेगवेगळ्या सेक्टर मधील म्युच्युअल फंड मध्ये गुंतवणूक करणे फायद्याचे ठरेल.

Plan for Downturn मंदीसाठी योजना करा

शेवटी, तुमचा Dividend Portfolio बनवतांना, तुम्ही मंदीसाठी देखील योजना करत असल्याची खात्री करा. हा देखील एक फारसा विचारात न घेतलेला आणि स्वातंत्र्य विषय आहे.

थोडक्यात इथे हे समजा कि जर कुणी Retirement साठी Dividend Portfolio बनवत असेल आणि त्याला सेवानिवृत्तीच्या काळात ‘क्ष’ रुपये प्रति महिना गरज असेल पण त्याच काळात जर अर्थव्यवस्थेत काही फरक पडल्याने Dividend च्या दरांमध्ये सुद्धा घट आली तर काय?

जरी ही जर-तर ची गोष्ट असेल तरीही आपल्या गुंतवणुकीला एक संरक्षण -Cushion- असणे फायद्याचेच ठरते. कदाचित लेखक आपल्या वैयक्तिक मताप्रमाणे ह्या गोष्टीला महत्व देत असावे. अशा वेळेस काही उत्पन्न इतर गुंतवणुकीतून मिळण्याची तजवीज करण्याचा विचार कुणी करू शकतो.